Zmiany w prawie pracy

Pracowniku, pracodawco,

od dziś – 26 kwietnia 2023 r. obowiązują ważne zmiany w prawie pracy i zasiłkach: dodatkowe wolne od pracy, nowe zasady przy urlopie rodzicielskim – to tylko niektóre ze zmian.  Oto, jakie najważniejsze zmiany wprowadziła nowelizacja:

• wprowadzono zwolnienie – 2 dni lub 16 godzin od pracy z powodu siły wyższej z zachowaniem połowy wynagrodzenia;
• wprowadzono urlop opiekuńczy – 5 dni bezpłatnego urlopu dla pracownika w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia członkowi rodziny lub osoby zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym ze względów medycznych;
• wprowadzono zmiany w zasiłkach macierzyńskich – zmieniła się ustawa zasiłkowa;
• zmiany w urlopach macierzyńskich, rodzicielskich, ojcowskich oraz w urlopach na warunkach urlopu macierzyńskiego;
• zmiany w urlopach wychowawczych;
• zmiany w katalogu wykroczeń przeciwko prawom pracownika;
• wydłużono wiek dziecka – do 8 lat – którego rodzica nie można zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w przerywanym systemie czasu pracy oraz delegować poza stałe miejsce pracy – bez jego zgody;
• wprowadzono elastyczną organizację pracy dla pracownika wychowującego dziecko do ukończenia 8 roku życia;
•  wprowadzono obowiązek informowania o możliwości zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy, możliwości awansu i wolnych stanowiskach pracy;
• wprowadzono zmiany dotyczące czasu i pokrywania przez pracodawcę kosztów obowiązkowych szkoleń pracowników;
• wprowadzono zmiany w przerwach w pracy;
• zmieniły się zasady dotyczące dopuszczalności wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę;
• wprowadzono możliwość wnioskowania przez pracownika o zmianę rodzaju umowy o pracę lub bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy;
• zmiany w zawieraniu i rozwiązywaniu umów o pracę – art. 25 Kodeksu pracy;
  • będzie możliwość przedłużenia umowy na okres próbny, o czas urlopu i innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy;
  • umowę na okres próbny zawierać się będzie na czas nieprzekraczający 1 miesiąca (przy zamiarze zawarcia umowy na czas określony krótszy niż 6 miesięcy) i 2 miesięcy (przy zamiarze zawarcia umowy na czas określony co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy) – z możliwością jednokrotnego przedłużenia o 1 miesiąc, ale jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy;
  • ponownie umowę na okres próbny można zawrzeć tylko jeżeli pracownik ma być zatrudniony w celu wykonywania innego rodzaju pracy;
  • stosunek pracy nawiązuje się w dniu określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy;
  • pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesnego pozostawania w stosunku prawnym będącym podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy, chyba że pozwalają na to przepisy szczególne;
  • zmiany w treści umowy o pracę;
  • zmiany w informacji przekazywanej dla pracownika;
• zmiany w odszkodowaniach za nieprawidłowe rozwiązanie stosunku pracy;
• ochrona pracownika – skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących w związku z naruszeniem zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie może być podstawą jakiegokolwiek negatywnego traktowania pracownika.

Dzisiaj omawiamy zmiany w zasiłkach – zapraszamy do zapoznania się z opisem zmian!

Zmiany w zasiłkach

Ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw – to ustawa wdrażająca dyrektywy unijne: nr 2019/1152 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 186 z 11.07.2019, str. 105) oraz nr 2019/1158 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającą dyrektywę Rady 2010/18/UE (Dz. Urz. UE L 188 z 12.07.2019, str. 79), dalej dyrektywę 2019/1158.

1. art. 31 ustawy zasiłkowej – zmiana dotycząca wysokości zasiłku macierzyńskiego. Chodzi o stawki procentowe przy poszczególnych rodzajach zasiłku macierzyńskiego. Zmiany przedstawia poniższa tabela:

Zasiłek macierzyński	Wysokość % przed zmianą	Wysokość % po zmianie
Za okres urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego	100%	100%
Za okres urlopu rodzicielskiego w wymiarze podstawowym (do 6 tygodni w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie jednego dziecka; 8 tygodni w przypadku urodzenia/przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka; 3 tygodni w przypadku przyjęcia na wychowanie dziecka w wieku do 7/10 r.ż.	100%	–
Za okres urlopu rodzicielskiego od odpowiednio – 7,9, 4 – tygodnia urlopu	60%	–
Za okres urlopu rodzicielskiego i za okres urlopu rodzicielskiego w nieprzenoszalnej części – 9 tygodni urlopu	–	70%
Za okres urlopu macierzyńskiego/na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego – o ile wniosek o wypłatę zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego/na warunkach urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze zostanie złożony w ciągu 21 dni po porodzie/przyjęciu dziecka na wychowanie	80%	81,5% (w przypadku niewykorzystania ani jednego dnia zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego w pierwszym roku życia dziecka zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego w przysługuje w wysokości 70% podstawy wymiaru zasiłku; – w przypadku niewykorzystania w pierwszym roku życia dziecka ani jednego dnia zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego w wysokości, o której mowa w art. 31 ust. 3, przysługuje jednorazowe wyrównanie pobranego zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego do wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Jednorazowe wyrównanie zasiłku macierzyńskiego następuje na wniosek ubezpieczonego).
Urlopu ojcowskiego	100%	100%

2. każdemu z pracowników – rodziców dziecka ustawa przyznaje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z pełnego jego wymiaru. Okresu tego nie można przenosić na drugiego rodzica;

3. art. 30a ust. 1 ustawy zasiłkowej – w Kodeksie pracy zrezygnowano z konieczności wnioskowania z góry o cały urlop. Zgodnie z nowym brzmieniem przepisu ustawy zasiłkowej ubezpieczona – matka dziecka, nie później niż 21 dni po porodzie, będzie mogła jednak złożyć pisemny wniosek o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Nie dotyczy to okresu, o którym mowa w art. 182^1a § 4 K.p. (9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługującego ojcu dziecka). Po złożeniu przez ubezpieczoną takiego wniosku, rodzice będą mogli dzielić się korzystaniem z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego albo jego części (z wyłączeniem okresu 9 tygodni);

4. art. 30a ust. 2 ustawy zasiłkowej – ubezpieczony, nie później niż 21 dni po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka albo po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, będzie mógł złożyć pisemny wniosek o wypłacenie zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze (z wyłączeniem okresu 9 tygodni);

5. art. 31 ust. 3 g ustawy zasiłkowej – w przypadku niewykorzystania żadnego dnia zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego w pierwszym roku życia dziecka, zasiłek macierzyński za okres tego urlopu będzie przysługiwał w wysokości 70% podstawy wymiaru zasiłku. W przypadku niewykorzystania w pierwszym roku życia dziecka ani jednego dnia zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego w wysokości 81,5% podstawy wymiaru zasiłku będzie przysługiwało jednorazowe wyrównanie pobranego zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego do wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Jednorazowe wyrównanie zasiłku macierzyńskiego będzie następowało na wniosek ubezpieczonego (art. 31 ust. 4 ustawy zasiłkowej);

6. art. 31 ust. 3h ustawy zasiłkowej – zasiłek macierzyński odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego pobierany przez ubezpieczonego – ojca dziecka, w przypadku, gdy matka dziecka nie będzie objęta ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, będzie podlegał finansowaniu z budżetu państwa w ramach dotacji do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

7. dodany art. 61b ust. 4a ustawy zasiłkowej – dotyczący wniosku w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego dla ubezpieczonego – rodzica dziecka objętego programem „Za życiem” (ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem” (Dz. U. z 2020 r. poz. 1329 oraz z 2022 r. poz. 2140), będzie dołączało się oświadczenie tego ubezpieczonego o posiadaniu przez dziecko takiego zaświadczenia.